Jij ben hier
Home > Monumentos

Fallas/Monumentos.

Het kan nog wel eens verwarrend zijn, als je het woord Falla of Fallas hoort. Hebben ze het dan over het festival (Las) Fallas, de ‘wijken/straten’ Fallas of over de poppen/beelden, Fallas? Voor alle duidelijkheid, in dit hoofdstukje wordt dus optie 3 bedoeld, de poppen dus. De grote beelden, met soms wel hoogtes rond de 20 meter, worden over het algemeen benoemd met het woord Falla, maar om het nog verwarrender te maken, wordt ook de term Monumento(s) vaak gebruikt.

De beelden zijn een essentieel en kenmerkend onderdeel van het festival Las Fallas. De traditie gaat al een hele tijd terug. Ooit eeuwen geleden begonnen, toen de lampen/kaarsenhouders van de werklieden, bij het aanbreken van het voorjaar niet meer nodig waren, om binnen voldoende licht te hebben. Deze houten standaards, ook wel Parots genoemd, werden dan om dat te vieren buiten voor de werkplaats gezet en aangekleed/versierd. Met de tijd begonnen ze steeds meer op beelden/poppen te lijken en kregen ze steeds meer een eigen thema. Uiteindelijk is dit gebruik samengekomen met katholieke gebruik van de viering van Sint Jozef (San José) op 19 maart. Op die dag werden de bouwsels van ambachtslieden verbrand. Dat het precies die dag was, is niet geheel toevallig. Sint Jozef is namelijk de beschermheilige van de timmermannen/handwerkers.

Later in de geschiedenis veranderde dit in speciaal voor dit doel gebouwde poppen (klein formaat dus nog) en andere figuren. Met de jaren is dit gebruik steeds verder uitgegroeid tot de vorm welke het nu heeft, met gigantische beelden.

Dit is een van de meest voorkomende theorieën. Er zijn echter ook nog wat andere theorieën, maar algemeen wordt van deze theorie uitgegaan. Op oude posters van het festival wordt dan ook niet gesproken over het festival ‘Las Fallas’ maar over ‘Fallas de San José’, dus het feest/festival ter ere van San José.

Tot zover deze korte geschiedenisles. Nu maar eens verder met een korte beschrijving van wat de beelden tegenwoordig inhouden en hoe ze tot stand komen.

Het ontstaan van het beeld, begint bij la Artista, de artiest oftewel: de ontwerper van de pop. Valencia kent enkele tientallen artiesten, een select groepje met het nodige aanzien, die elk jaar de diverse Fallas/beelden ontwerpen. De meeste artiesten zijn dat voor hun hele leven, het verloop is dan ook niet zo groot en artiest wordt je dan ook niet zomaar. Elke artiest heeft zijn eigen kenmerkende stijl en krijgt meerdere opdrachten per Fallas-jaar. Sommige artiesten zijn al weer bezig met ontwerpen terwijl het dan aanstaande Fallas festival nog niet eens afgelopen is. De eerste ontwerpen, waaronder de Falla Municipal, worden dan soms zo vroeg als april al weer bekend gemaakt.

Na de ontwerpfase volgt uiteraard de bouwfase. De meeste beelden worden gebouwd in serie loodsen gegroepeerd ten noorden van Valencia. De bouw wordt verricht door artiesten zelf, vaak ondersteund door een beperkte groep andere mensen/vaklieden en vergt de nodige maanden, waarbij aan meerdere beelden tegelijk gewerkt wordt. De bouw begint met het houten frame/geraamte, dit zorgt voor alle steun en structuur, om later de soms gigantische beelden, overeind te houden. Een essentieel onderdeel dus. Daarnaast worden de beelden met name gebouwd van piepschuim (polystyreen) en papier mache. Niet geheel opvallend is het feit dat dit allemaal dingen zijn die erg goed branden, iets wat wel zo handig is bij de Crema. Een ander belangrijk voordeel is het gewicht van al deze grondstoffen, aangezien beelden nog wel te vervoeren en te monteren moeten zijn. Metalen, op spijkers of schroeven na, zal je dan ook niet aantreffen in de poppen, gezien het gewicht en de eigenschap dat ze toch wel erg slecht branden. De beelden worden uiteindelijk met de nodige plamuur en verf helemaal afgewerkt. Uiteraard zijn de beelden in niet al te grote en makkelijk te demonteren delen vervaardigd, aangezien ze nog verplaatst en definitief gemonteerd moeten worden in de diverse straten en op de pleinen.

Er zijn overigens 2 soorten/categorieën beelden, de grote beelden, met soms enorme afmetingen en de Falla infantils, de kinder beelden. Dit zijn kleine beelden speciaal ontworpen en gericht op kinderen, dus vaak met veel kleuren en veel figuren in thema’s die met name aansprekend zijn voor de kinderen. Deze zijn ook gebonden aan bepaalde maten en zijn dus ook meestal maar paar meter hoog (3 meter meestal) en paar meter breed.

[nggallery id=5]

De grote beelden zijn vaak ontworpen aan de hand van een bepaald thema of gedachte erachter. Over het algemeen zit er een kritisch of sarcastisch thema achter en er worden dan ook met regelmaat actuele thema’s en mensen van het afgelopen jaar op de hak genomen/bekritiseert. Het is dan vaak ook een mooie mogelijkheid voor de plaatselijke bevolking om hun ongenoegen te uiten over bepaalde thema’s. Het is voor ons Nederlanders echter wel lastig om bepaalde gedachten achter beelden te achterhalen, puur omdat wij bepaalde dingen niet mee hebben gekregen of omdat ze hier niet spelen. Ook het feit dat we de taal niet of beperkt machtig zijn, helpt daar niet in mee.

De grote beelden bestaan vaak uit een grote hoofdstructuur (enkele figuren/gebouwen/voorwerpen) met daaromheen een serie kleinere figuren, de ninots.

Voor deze ninots is ook elk jaar een speciale expositie met daaraan gekoppeld een verkiezing. Deze ninot exposicion is bij het Nuevo Centro (een groot winkelcentrum) vlakbij de metro halte Túria. Voor deze gelegenheid wordt er speciaal een grote tent opgezet, waarbinnen de ninots opgesteld kunnen worden. Meer dan 760 ninots (in 2011) worden er tentoon gesteld. Dit zijn zowel de grote ninots, dus een figuur welke onderdeel is van de grote Falla, als een ninot infantil, welke onderdeel is van de Falla infantil. Beide hebben hun eigen gedeelte van de tentoonstelling. Elke ninot is ook vrijwel altijd een afspiegeling van het thema van de grote Falla.

De meeste Fallas (in dit geval bedoel ik de wijk/commissie) zenden hun beide eigen ninots in, 1 grote en 1 infantil. Tijdens deze expositie, die altijd begin februari opent, kunnen de bezoekers stemmen op hun favoriete ninot en ninot infantil. Om deze reden zijn de ninots dan ook gebonden aan maximale afmetingen, om de competitie zo gelijkmatig als mogelijk te houden. De reden van deze verkiezing is dat de ninot en ninot infantil waar het meest op gestemd zijn, gespaard zullen worden van het vuur (de crema) en terecht zullen komen in het Museu Faller (Fallas museum). De expositie sluit op 14 maart (voor de infantil) en 15 maart (grote ninot) de deuren en dus verkiezing. Daarna worden de winnaars bekend gemaakt en keren alle ninots terug naar de Fallas, om weer deel uit te maken van het grote geheel. Uiteindelijk zullen de ninots die gewonnen hebben, op de dag van de crema weer van de Fallas gescheiden worden, om bespaard te blijven van het vuur. Een ninot die gespaard wordt, heet een ‘Ninot Indultat’.

Door de hele stad staan honderden grote en honderden kleine (infantils) Fallas. De meest grote, zijn diegene in de ‘Sección Especial’, noem het de buitencategorie. Dit zijn vaak de meest grote en rijke wijken, die dan ook regelmatig beelden hebben van 20 meter of zelfs nog wathoger (30 meter is ook gehaald in het verleden). Kosten voor deze beelden komen eigenlijk nooit onder de 150.000 euro en liepen soms zelfs op tot 900.000 euro (Falla Nou Campanar in 2008 en 2009). In 2010 liepen de bedragen al een stuk(je) terug, aangezien in Spanje ook de crisis heel duidelijk voelbaar was. Voor 2011 is er, mede met het oog op de crisis, een limiet gesteld voor de speciale sectie, van € 190.000 per beeld. Dit ook om wat meer gelijkheid in de competitie te krijgen, aangezien verschillen van enkele tonnen tussen diverse Fallas, niet ongewoon waren. Aangezien er elk jaar een verkiezing is van de beste Falla, maakt dit het dus wel zo eerlijk.

[nggallery id=6]

Buiten deze speciale sectie, is de stad ‘opgedeeld’ in diverse sectoren. Binnen elke sectie worden de beste 3 Fallas gekozen. Voor de nummers 1, 2 en 3 is dan een prijs beschikbaar, waaronder een vaandel met de vermelding van de gewonnen prijs, welke bij de desbetreffende beelden terug te vinden zijn. Deze verkiezingen, die gejureerd worden door de centrale fallas commissie, zijn zeer belangrijk en prestigieus. Een prijs winnen voor “jouw” Falla is dan ook een grote eer en erg belangrijk voor elke wijk.

Buiten alle verkiezingen zijn er echter 1 Falla en 1 Falla infantil die ontsnappen aan de verkiezingen. Dit zijn de Falla Municipal en Falla infantil Municipal. Dit zijn de ‘gezamelijke’ Fallas die op het Plaza del Ayuntamiento staan. Deze zijn niet gewijd aan een specifieke wijk, maar zijn voor alle inwoners van de stad Valencia.

Echter, hoe duur de diverse Fallas dan ook mogen zijn en hoeveel tijd en arbeid er dan ook in mag zitten, geen enkele Falla kan uiteindelijk ontsnappen aan het vuur. Alle Fallas vinden hun eind in het vuur van de Crema. (Meer uitleg over de Crema, onder het hoofdstuk Crema.)

Top